De gemeenteraad van mei stond deels in het teken van het afsluitende rapport van het meerjarenplan 2020-2025, de jaarrekening 2025 en de rapportering van de financieel directeur. Samen geven die documenten een opvallend en duidelijk beeld van hoe Hoogstraten vandaag bestuurd wordt.
Financieel ziet alles er immers bijzonder sterk uit. Stad en OCMW beschikken samen over meer dan 40 miljoen euro aan middelen op rekening. De autofinancieringsmarge blijft positief en de financiële vooruitzichten ogen stabiel. Tegelijk blijkt uit de cijfers dat er de voorbije jaren voor meer dan 35 miljoen euro aan voorziene investeringen uiteindelijk niet uitgevoerd werd.
En net daar wringt het schoentje. Het meerjarenplan 2020-2025 werd destijds voorgesteld als een ambitieus beleidsplan rond ruimte, mobiliteit, klimaat, leefbaarheid, cultuur en verbinding. Maar wanneer vandaag het afsluitende opvolgrapport bekeken wordt, valt vooral op hoeveel projecten uiteindelijk vertraging opliepen, werden afgevoerd, opnieuw onderzocht worden of simpelweg niet gerealiseerd geraakt zijn.
Dat patroon komt op verschillende plaatsen terug. Het Beleidsplan Ruimte schuift opnieuw jaren op. Verschillende fiets- en mobiliteitsprojecten verdwijnen of raken niet uitgevoerd. Klimaatacties blijven achterwege. De ambitieuze plannen voor cultuurhuis verdwijnen na jaren studies, trajecten en onderzoeken in de vuilbak en er worden opnieuw “verkennende gesprekken” opgestart. Ook andere dossiers blijven hangen in voorbereiding, procesbegeleiding, studies en bijkomende analyses.
Daardoor ontstaat een steeds grotere tegenstelling tussen de financiële toestand van de gemeente enerzijds en wat er voor de inwoners concreet wordt gerealiseerd anderzijds.
Tijdens de gemeenteraad werd die analyse eigenlijk ook grotendeels bevestigd door de antwoorden van de schepen van financiën zelf. Meermaals werd benadrukt dat men vandaag voorzichtiger werkt, eerst naar cijfers kijkt, sterker inzet op opvolging en dat dashboards en data belangrijk zijn om beleid op te volgen. Alleen lijkt net daar het evenwicht zoek te raken. De focus ligt steeds meer op controleren, opvolgen en voorbereiden, terwijl effectieve uitvoering achterblijft.
Dat beeld werd nog versterkt door de rapportering van de financieel directeur, waarin sterk wordt gewezen op processen, dashboards, opvolging en beheerscontrole. Tegelijk lezen we in het nieuwe meerjarenplan dat er de komende jaren ongeveer 2 miljoen euro per jaar bespaard moet worden op de exploitatie en overhead. Dat maakt het geheel bijzonder tegenstrijdig.
Opvallend was ook het antwoord op de vraag welke projecten deze legislatuur effectief gerealiseerd zullen worden. Daarbij verwees de burgemeester meermaals naar het nieuwe meerjarenplan. Alleen bevat dat nieuwe plan opvallend weinig concrete engagementen. Waar het vorige meerjarenplan nog zeer concreet was, bestaat het huidige plan vooral uit brede budgetlijnen en algemene omschrijvingen, zonder duidelijke keuzes waarvan inwoners weten: dit zal er deze legislatuur effectief komen.
Een gemeente moet uiteraard financieel gezond bestuurd worden. Maar een gemeente is geen bank die zoveel mogelijk geld moet oppotten. Een meerjarenplan hoort in de eerste plaats een instrument te zijn om te investeren in inwoners en projecten effectief uit te voeren, want inwoners wonen niet in rapporten of dashboards. Zij zien vooral hoe het voetpad er voor hun deur bijligt.